องค์กรชั้นนำกำลังเปลี่ยนจาก DevOps สู่ Platform Engineering?

“ Platform Engineering จะมาแทนที่ DevOps เร็วๆ นี้ จริงหรือไม่? ”

Platform Engineering คือแนวทางการสร้างแพลตฟอร์มภายในองค์กร เพื่อช่วยให้ทีมพัฒนาสามารถใช้งานเครื่องมือ โครงสร้างพื้นฐาน และบริการต่าง ๆ ได้อย่างสะดวก รวดเร็ว และเป็นมาตรฐานเดียวกัน แทนที่ Developer จะต้องเสียเวลาไปกับการตั้งค่าเซิร์ฟเวอร์ การจัดการ Deployment หรือการเชื่อมต่อระบบต่าง ๆ ด้วยตัวเอง ทีม Platform จะเป็นผู้สร้าง Internal Developer Platform หรือ IDP ที่รวมทุกอย่างไว้ในที่เดียว เพื่อให้ทีมพัฒนาสามารถโฟกัสกับการเขียนโค้ดและส่งมอบฟีเจอร์ได้เต็มที่

กล่าวง่าย ๆ คือ “Platform Engineering ไม่ได้มาแทนที่ DevOps แต่เป็นการต่อยอดแนวคิดเดิมให้เป็นระบบมากขึ้น และช่วยลดความซับซ้อนในการทำงานของทั้งองค์กร”

DevOps คือ แนวคิดที่เน้นการทำงานร่วมกันระหว่างทีม Development และ Operations เพื่อให้การส่งมอบซอฟต์แวร์รวดเร็วและมีประสิทธิภาพมากขึ้น โดยอาศัย Automation, CI/CD และการสื่อสารที่ดีระหว่างทีม แต่เมื่อองค์กรเติบโตขึ้น ระบบเริ่มซับซ้อนมากขึ้น และจำนวนทีมพัฒนามีมากขึ้น แนวทาง DevOps แบบเดิมอาจทำให้แต่ละทีมต้องดูแลเครื่องมือและกระบวนการของตัวเอง ซึ่งส่งผลให้เกิดความไม่สอดคล้องกันและเพิ่มภาระในการดูแลระบบ Platform Engineering จึงเข้ามาแก้ปัญหานี้ด้วยการสร้างแพลตฟอร์มกลางที่มีมาตรฐานเดียวกัน ช่วยให้ทีมพัฒนาทุกทีมใช้งานได้ง่ายขึ้น ลดการทำงานซ้ำซ้อน และทำให้การดูแลระบบเป็นเรื่องที่จัดการได้มากกว่าเดิม

แม้ทั้งสองแนวคิดจะมีเป้าหมายร่วมกันคือทำให้การส่งมอบซอฟต์แวร์เร็วขึ้นและมีประสิทธิภาพมากขึ้น แต่บทบาทและวิธีการทำงานกลับแตกต่างกันพอสมควร เพราะ DevOps มุ่งเน้นการเชื่อมทีมพัฒนาและทีมปฏิบัติการเข้าด้วยกัน ในขณะที่ Platform Engineering เน้นสร้างแพลตฟอร์มกลางที่ช่วยให้ทีมพัฒนาทำงานได้ด้วยตัวเอง

ตารางด้านล่างจะช่วยให้เห็นความแตกต่างของทั้งสองแนวทางได้ชัดเจนขึ้น ดังนี้

สรุปง่าย ๆ คือ

• DevOps เน้นวัฒนธรรมและกระบวนการทำงานร่วมกัน
• Platform Engineering เน้นการสร้างแพลตฟอร์มกลางเพื่อรองรับการทำงานของทีมพัฒนา

หนึ่งในเป้าหมายหลักของ Platform Engineering คือการเพิ่ม Developer Productivity หรือประสิทธิภาพในการทำงานของนักพัฒนา เพราะในโลกของซอฟต์แวร์ ความเร็วในการพัฒนาและส่งมอบฟีเจอร์มีผลโดยตรงต่อความสามารถในการแข่งขันขององค์กร

หาก Developer ต้องใช้เวลามากเกินไปกับงานที่ไม่ใช่การเขียนโค้ด เช่น

• การตั้งค่า Environment
• การจัดการ Deployment
• การขอสิทธิ์เข้าถึงระบบ
• การแก้ปัญหา Infrastructure เบื้องต้น

เวลาที่ควรใช้ในการพัฒนาฟีเจอร์ใหม่จะลดลงอย่างมาก และอาจทำให้ทีมเกิดความล่าช้าโดยไม่จำเป็น

Platform Engineering ช่วยลดปัญหาเหล่านี้ด้วยการสร้าง Self-Service Platform ที่ทำให้ Developer สามารถเริ่มงาน ทดสอบ และ Deploy ได้ด้วยตัวเองอย่างรวดเร็ว โดยไม่ต้องรอทีมอื่นมาช่วยในทุกขั้นตอน

ผลลัพธ์ที่ได้คือ

• ลดเวลาการทำงานซ้ำซ้อน
• ลดความผิดพลาดจากการตั้งค่าที่ไม่เหมือนกัน
• เพิ่มความเร็วในการส่งมอบงาน
• ทำให้ทีมพัฒนามีเวลาโฟกัสกับสิ่งที่สร้างคุณค่าจริงให้ธุรกิจ

" Kubernetes ไม่ได้ทำให้การพัฒนาช้าลง เพราะมันไม่ดี แต่เพราะมันทรงพลังพอที่จะซับซ้อน เมื่อไม่มีชั้นกลางที่เหมาะสม "

Kubernetes เป็นหนึ่งในเทคโนโลยีสำคัญที่มักถูกนำมาใช้ร่วมกับ Platform Engineering เพราะช่วยจัดการ Container และ Workload ได้อย่างยืดหยุ่น รองรับการขยายระบบ และทำให้การ Deploy แอปพลิเคชันมีมาตรฐานมากขึ้น อย่างไรก็ตาม Kubernetes เองก็มีความซับซ้อนสูง หากองค์กรนำมาใช้โดยไม่มีแพลตฟอร์มรองรับ Developer อาจยังต้องเรียนรู้และจัดการรายละเอียดทางเทคนิคจำนวนมากอยู่ดี

นี่คือเหตุผลที่ Internal Developer Platform หรือ IDP มีบทบาทสำคัญ เพราะ IDP จะทำหน้าที่เป็นชั้นกลางระหว่าง Kubernetes กับทีมพัฒนา ช่วยซ่อนความซับซ้อนของ Infrastructure และเปิดให้ Developer ใช้งานระบบได้ผ่าน Interface ที่เข้าใจง่าย เช่น

1. Portal สำหรับสร้าง Environment

มีหน้าเดียวให้ทีมเลือกสร้าง environment ได้เอง เช่น dev, staging หรือทดลอง feature ใหม่ โดยไม่ต้องรอทีม infrastructure มาช่วยทุกครั้ง

2. Template สำหรับสร้าง Service ใหม่

มี template มาตรฐานที่รวมโครงสร้างโปรเจกต์, config พื้นฐาน และ best practice ไว้แล้ว เช่น สร้าง API service ใหม่พร้อมไฟล์ตั้งต้นและค่า config ที่พร้อมใช้งาน

3. Pipeline มาตรฐานสำหรับ Deploy

มีขั้นตอน deploy ที่กำหนดไว้ล่วงหน้า เช่น build, test, scan และ deploy อัตโนมัติ ทำให้ทุกทีมใช้กระบวนการเดียวกันและลดความผิดพลาดจากการทำงานแบบ manual

4. Monitoring และ Logging ที่เข้าถึงได้ง่าย

มี dashboard และ log ที่ดูได้จากที่เดียว เช่น ตรวจสอบได้ทันทีว่า service ไหน error, latency สูง หรือ deploy ล่าสุดมีปัญหาหรือไม่

เมื่อ Kubernetes ทำงานร่วมกับ IDP ได้อย่างเหมาะสม องค์กรจะได้ทั้งความยืดหยุ่นของ Cloud Native และความสะดวกในการใช้งานสำหรับทีมพัฒนา

การเริ่มต้น Platform Engineering ไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนทุกอย่างในครั้งเดียว องค์กรสามารถเริ่มจากปัญหาที่ชัดเจนที่สุดก่อน แล้วค่อย ๆ ขยายไปสู่แพลตฟอร์มที่ครอบคลุมมากขึ้น

1. ระบุ Pain Point ของทีมพัฒนา

เริ่มจากการสำรวจว่าทีมพัฒนากำลังเสียเวลากับเรื่องใดมากที่สุด เช่น การตั้งค่า Environment, การ Deploy หรือการจัดการสิทธิ์เข้าถึงระบบ

2. กำหนดมาตรฐานกลาง

สร้างมาตรฐานสำหรับการทำงาน เช่น Template ของ Service, รูปแบบ CI/CD Pipeline และแนวทางการใช้งาน Infrastructure เพื่อให้ทุกทีมทำงานไปในทิศทางเดียวกัน

3. สร้าง Self-Service Capability

ออกแบบระบบให้ Developer สามารถใช้งานได้ด้วยตัวเองมากที่สุด เช่น การสร้าง Environment ใหม่ การ Deploy แอปพลิเคชัน หรือการดูสถานะระบบผ่าน Portal กลาง

4. ใช้ Kubernetes และ Cloud Native Tools อย่างเหมาะสม

เลือกใช้เทคโนโลยีที่ช่วยรองรับการเติบโตของระบบ เช่น Kubernetes และเครื่องมือ Cloud Native อื่น ๆ เพื่อให้แพลตฟอร์มมีความยืดหยุ่นและดูแลรักษาได้ง่าย

5. วัดผลและปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง

Platform Engineering ไม่ใช่โปรเจกต์ที่ทำครั้งเดียวจบ แต่เป็นการพัฒนาแพลตฟอร์มอย่างต่อเนื่อง ควรวัดผลจาก Developer Experience, Deployment Frequency, Lead Time และความพึงพอใจของทีมพัฒนา เพื่อนำมาปรับปรุงแพลตฟอร์มให้ตอบโจทย์มากขึ้น

DevOps ยังคงเป็นแนวคิดสำคัญสำหรับการพัฒนาซอฟต์แวร์ยุคใหม่ แต่เมื่อองค์กรเติบโตและระบบมีความซับซ้อนมากขึ้น การมีเพียง DevOps อาจไม่เพียงพออีกต่อไป เพราะ Platform Engineering สามารถเข้ามาช่วยเติมเต็มช่องว่างนี้ด้วยการสร้าง Internal Developer Platform ที่ทำให้ทีมพัฒนาทำงานได้เร็วขึ้น ลดภาระด้าน Infrastructure และเพิ่มมาตรฐานในการทำงานทั่วทั้งองค์กร

สำหรับองค์กรที่ต้องการยกระดับการพัฒนาแอปพลิเคชันให้พร้อมรองรับการเติบโตในระยะยาว Platform Engineering คืออีกหนึ่งก้าวสำคัญที่ไม่ควรมองข้าม Nipa Cloud พร้อมช่วยองค์กรวางรากฐานด้าน Cloud Native และ Platform Engineering ด้วยบริการที่ออกแบบมาเพื่อรองรับการทำงานของทีมพัฒนาและทีม Infrastructure อย่างมีประสิทธิภาพ